Türkiye, ilk çeyrek doğal gaz ve petrol ithalatında kaynak çeşitliliğini sürdürerek enerji arz güvenliğini sağladı. Bölgesel enerji akışında kritik bir merkez haline geldi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre Türkiye, yılın ilk çeyreğinde doğal gaz ve petrol ithalatında kaynak çeşitliliğini koruyarak enerji arz güvenliğini sağladı. Küresel enerji ticaretindeki aksama endişelerine rağmen, ülke bölgesel enerji akışlarında stratejik bir güzergah işlevi görüyor.
Yılın ilk çeyreğinde Türkiye’nin doğal gaz ithalatı 19,2 milyar metreküp olarak kaydedildi. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı ise 3,32 milyon tona ulaştı. Bu veriler, ülkenin enerji talebini karşılamadaki istikrarlı seyrini gösteriyor.
Ocak ayında doğal gaz ithalatında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) yaklaşık %35,7 payla ilk sırada yer aldı. Rusya yaklaşık %35, Azerbaycan ise %13,4 payla önemli tedarikçiler arasında bulundu. Şubat ayında ABD liderliğini %27,2 payla sürdürürken, mart ayında Rusya ilk sıraya yükseldi.
Petrol ve petrol ürünleri ithalatında Rusya ana tedarikçi konumunu korudu. Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da bu süreçte önemli paylar elde etti. Ocak ayında Rusya, toplam petrol ithalatının yaklaşık %49,7’sini karşılarken, Irak %14 ve Suudi Arabistan %9’un üzerinde pay aldı.
Şubat ayında Irak ve Kazakistan’ın payı artış gösterdi. Mart ayında ise Rusya, yaklaşık %49,6’lık payla yine ilk sırada yer aldı. Bu dağılım, Türkiye’nin farklı coğrafyalardan enerji tedariki sağlama kapasitesini ortaya koyuyor.
Küresel petrol akışında kilit rol üstlenen Ceyhan Terminali, Irak ve Azerbaycan petrolünün dünya piyasalarına açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Türkiye, petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal etmesinin yanı sıra, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının stratejik merkezi haline geldi.
Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Boru Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınıyor. Buradan tankerlerle küresel pazarlara sevk edilen petrol, Azerbaycan ve Kazakistan gibi üreticiler için Rusya’ya bağımlılığı azaltan alternatif bir koridor sağlıyor.
BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteye sahip BTC Boru Hattı üzerinden yılın ilk iki ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı. Bu hat, Hazar petrolünü Rusya ve İran dışındaki güzergah üzerinden küresel piyasalara ulaştıran kritik bir rota olarak işlev görüyor.
Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da bu akışta önemli bir rol oynuyor. Kerkük’ten Ceyhan’a uzanan ve bu yıl mart ayında yeniden devreye alınan hattın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor.
Hattan sevkiyatın yeniden başlamasıyla ihracatın ilk aşamada günlük 170 bin varile, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanıyor. Bu akış, kuzeyden gelen petrolün Akdeniz’e ulaşmasında Türkiye’nin stratejik konumunu güçlendiriyor.
Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştiriyor. Rusya’dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan Türkiye’ye gaz sağlanıyor.
TürkAkım Boru Hattı ise toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip iki paralel hattan oluşuyor. Bu hatlardan biri Türkiye’nin iç tüketimine hizmet ederken, diğer hat Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sevkiyatı için kullanılıyor.
Azerbaycan’dan doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor ve Avrupa’ya gaz iletiminde kilit rol oynuyor.
Türkiye boyunca uzanan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP), yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Bu kapasitenin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken, 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa’ya yönlendiriliyor.
TANAP üzerinden taşınan gaz, Türkiye-Yunanistan sınırında Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile bağlantı kurarak Avrupa pazarına ulaşıyor. TAP, yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışırken, hattın kapasitesi teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor.
İtalya doğal gaz şebekesine entegre edilen TAP sayesinde Azerbaycan gazı, İtalya’daki çıkış noktaları üzerinden Avrupa’nın farklı bölgelerine sevk edilebiliyor. Bu durum, Avrupa’nın enerji arz güvenliğine Türkiye üzerinden önemli bir katkı sağlıyor.
Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin son halkalarından biri olarak geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteye sahip hatla Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedefleniyor.
Bu hat, Nahçıvan’ın İran’a olan gaz bağımlılığını önemli ölçüde azaltıyor. İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip bu hattan, Türkiye’nin İran ile yaptığı anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.
Yorum Yap