Isıtılmış kemoterapi sıvısının karın içinde dolaştırıldığı HIPEC için klinik ölçütler

Isıtılmış kemoterapi içeren sıvının ameliyat sırasında özel bir sistemle karın boşluğunda dolaştırılması esasına dayanan HIPEC işlemi, yumurtalık kanseri operasyonlarında gözle görülemeyen mikroskobik hücreleri hedefleyen tamamlayıcı bir cerrahi aşama olarak uygulanıyor.

Gözle görülmeyen hücrelerin cerrahi sırasındaki kontrolü

Tümörlerin ameliyatla vücuttan uzaklaştırılmasından sonra uygulanan HIPEC yönteminde seçilecek ilaç, uygulama ısısı ve süresi belirlenen klinik protokole göre şekilleniyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yöntemin her hastaya standart olarak uygulanmadığını, cerrahiyi ancak doğru zamanda ve doğru koşullarda destekleyebileceğini bildirdi.

Yöntemin yetersiz cerrahiyi kapatamayacağını belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu noktanın altını çizdi: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Karın içi organ yayılımı ve cerrahinin hedefleri

Tıpta over kanseri şeklinde tanımlanan yumurtalık kanseri, karın zarına ve karın boşluğundaki iç organların dış yüzeylerine yayılma eğilimi gösterebiliyor. Bu nitelik nedeniyle cerrahi müdahalenin alanı yalnız yumurtalık bölgesiyle sınırlı kalmayabiliyor. Ameliyat stratejisi kurgulanırken hastanın vücut kondisyonu, tümörün biyolojik özellikleri ve yayılma derecesi eş zamanlı inceleniyor.

Ameliyat masasında birincil amacın hastayı tehlikeye atmadan tümörlerin bütünüyle temizlenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu ayrıntıları paylaştı:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Hasta seçiminde klinik araştırmalar ve kılavuzlar

Yöntemin etkinliğini kanıtlayan önemli bilimsel bulgular, operasyonun öncesinde kemoterapiye tabi tutulan ve akabinde ameliyata alınan evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastalarında öne çıkıyor. Bu gruptaki hastalarla gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli verileri, cerrahi sürece sıcak kemoterapi eklenmesinin hastalığın seyrini yavaşlatabildiğini ve ömrü uzatabildiğini gösteriyor.

Tümörün ilk kez tekrarladığı, platin bazlı kemoterapiye müspet yanıt veren ve operasyonda gözle fark edilen kitleleri tamamen çıkarılabilen seçilmiş hastalarda da sağkalım artışı bildiren araştırmalar mevcut. Fakat bu hasta profilinde ağır yan etki riskleri de arttığı için elde edilecek yararın olası hasarlarla birlikte tartılması isteniyor.

Söz konusu neticelerin her aşamadaki hastalığa ve her tümör yapısına genellenemeyeceğini belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, böbrek değerlerinin, genel sağlığın, kemoterapiye verilen yanıtın ve cerrahinin planlanan genişliğinin belirleyici olduğunu kaydetti. Güncel ASCO kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi almış, genel kondisyonu ve böbrek fonksiyonları yerinde olan evre III vakalarda yöntemin cerrahi aşamada bir seçenek şeklinde paylaşılabileceğini aktarıyor.

Bir tedavinin imkan dahilinde olmasının kesin bir mecburiyet yaratmadığını ifade eden Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, klinik süreci şöyle özetledi: “Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

İleri evrelerde kimi zaman ilk adım ameliyat olurken kimi hastalarda ise öncelikle ilaç tedavisi verilmesi daha uygun bulunabiliyor. Bu yol ayrımının jinekolojik onkoloji disipliniyle yapılması şart. Geniş kapsamlı bu operasyonlar, deneyimli cerrahların yanı sıra anestezi, gerektiğinde yoğun bakım, medikal onkoloji ve ameliyat sonrası bakım ünitelerinin tam bir koordinasyon içinde çalışmasını gerektiriyor.

Bütüncül bir yaklaşımın şart olduğunu dile getiren Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, değerlendirmesini şu sözlerle noktaladı: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”