Körfez Yatırım İklimi İran Savaşından Etkileniyor

ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı çatışma, Körfez ülkelerinin enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm sektörlerinde ekonomik yavaşlamaya neden oldu. Üç haftadır devam eden savaş, bölge ekonomilerindeki tahribatı belirginleştirdi.

KÖİ Araştırma Merkezi Başkanı Eyüp Vural Aydın, ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misilleme eylemleriyle süren krizin, bölge ülkelerindeki yatırımlar ve projeler üzerindeki olası etkilerini değerlendirdi.

Aydın, saldırıların hemen her alanı olumsuz etkilediğini belirterek, “Bu savaş, mutlaka bölgenin genel olarak ekonomik görüntüsünü etkileyecek. Özellikle büyük yatırımları daha çok etkileyecek.” dedi.

Petrol Dışı Ekonomiler Ciddi Zarar Gördü

Aydın, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerinin son yıllarda petrol dışı ekonomiyi geliştirme çabalarına odaklandığını hatırlattı. Bu ülkeler, ekonomilerini petrole bağımlılıktan kurtarmak için birçok vizyon projesi başlatmıştı.

BAE ve Suudi Arabistan’ın öncülük ettiği bu çalışmalara Umman, Kuveyt, Bahreyn ve Katar da katıldı. Bu vizyonların temelinde, ekonomileri uluslararası yatırımcılara ve piyasalara açma hedefi yatıyordu.

Savaşın petrol fiyatlarını artırarak gelirleri yükseltme potansiyeli sunsa da, petrol dışı ekonomiler ve yatırım ortamı ciddi yara aldı. Aydın, yaşananların petrole dayalı olmayan ekonomilerde önemli bir kırılganlık ortaya çıkardığını vurguladı. Yaklaşık 20 yıldır hedeflenen ekonomik büyümenin tam tersi bir durumla karşı karşıya kalındığını belirtti.

Uluslararası yatırımcıların Körfez ülkelerine ilgisinin azalacağını öngören Aydın, güvenli limanları ve uzun vadeli stratejik planları tercih eden fonların, mevcut belirsizlik nedeniyle bölgeden uzaklaşabileceğini söyledi. Özellikle uluslararası sermayeye dayalı büyüme politikası izleyen BAE gibi ülkelerin bu durumdan ciddi şekilde etkilenebileceğini ifade etti.

Aydın, son yıllarda Dubai ve Suudi Arabistan’da artan çağrı merkezi ve yapay zeka yatırımlarının, savaşın ilk anlarındaki saldırılar nedeniyle bölgeye gelmesinin zorlaşacağını belirtti. Amazon Web Services’in (AWS) Suudi Arabistan’da yapay zeka bölgesi kurma anlaşması gibi projelerde kısa vadede ilerleme beklenmediğini ekledi.

Suudi Arabistan’ın Vizyon 2030 projesinin de yurt dışı sermayeye bağımlı olduğuna işaret eden Aydın, projelerde gecikmeler yaşanacağını öngördü. Petrol fiyatları ve iş gücü maliyetlerindeki artışın bütçe aşımlarına, lojistik sorunların ise inşaat sürelerinin uzamasına ve maliyetlerin artmasına neden olacağını söyledi.

Yatırımlar Enerji Tesisleri ve Savunmaya Kayacak

Eyüp Vural Aydın, belirsizlik ortamının uluslararası sermayenin yatırım kararlarını olumsuz etkileyeceğini belirterek, gelişmiş ülkelerin sermayelerinin daha yakın ve belirgin pazarlara yöneleceğini ifade etti. Petrol dışı ekonomiye yapılan yatırımların bölgede ciddi anlamda azalacağını, bunun başında finans ve turizmin geldiğini söyledi.

Önümüzdeki dönemde yatırımların, bombalanan enerji tesislerinin yenilenmesi ve daha korunaklı hale getirilmesi için yapılacağını belirtti. İkinci olarak ise savunma harcamalarına yoğunlaşılacağını, çünkü bölgenin savunma anlamında ne kadar kırılgan olduğunun görüldüğünü kaydetti.

Aydın, bombalanma nedeniyle hasar gören altyapılara da yatırım ihtiyacı olacağını sözlerine ekledi. Bu nedenle, turizm, yapay zeka, dijitalleşme ve finans gibi alanlardaki yatırımların azalacağını tahmin etti.