ABD Müdahalelerine Rağmen Petrol Fiyatları Yükselişini Sürdürüyor

ABD’nin Orta Doğu’daki gerilimi azaltma ve küresel petrol fiyatlarını düşürme çabaları, 28 Şubat’ta başlayan İran operasyonları ve misillemelerinin ardından yetersiz kaldı. Dünya petrol sevkiyatının kritik geçiş güzergahı Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar, ham petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyretmesine neden oldu. Washington yönetimi, stratejik rezervleri piyasaya sürme ve bazı yaptırımları esnetme gibi adımlar attı. Ancak bu önlemler, tırmanan jeopolitik risklerin etkisiyle beklenen somut etkiyi yaratamadı.

Beyaz Saray, artan enerji maliyetlerini düşürmek için tüm seçenekleri değerlendirdiğini açıkladı. Uzmanlar ise dünya petrolünün yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının en etkili çözüm olduğunu belirtti.

Stratejik Petrol Rezervleri Devreye Sokuldu

ABD yönetimi, petrol piyasasına doğrudan müdahaleyi Stratejik Petrol Rezervi üzerinden gerçekleştirdi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi 32 ülke, enerji fiyatlarını düşürmek için rezervlerinden 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı aldı.

Bu kararın bir parçası olarak ABD Enerji Bakanlığı, 11 Mart’ta Stratejik Petrol Rezervi’nden 172 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini duyurdu. Bu tahliye, ABD tarihindeki en büyük rezerv operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, 20 Mart’ta rezervlerden petrol akışının başladığını bildirdi. Günlük 1 ila 1,5 milyon varil arasında olması beklenen akışın, toplamda 3 milyon varile yakın bir seviyeye ulaşabileceğini aktardı.

Önceki büyük tahliye, 2022 yılında Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle artan petrol fiyatlarına karşı eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde yapılmıştı. Biden yönetimi, o dönemde 180 milyon varil petrolü piyasaya sürmüştü.

Yaptırımlarda Geçici Esnemeler Uygulandı

Washington yönetimi, arz açığını kapatmak için Rus ve İran petrolünün alımına geçici izinler verdi. ABD Hazine Bakanlığı, 5 Mart’ta Hint rafinerilerine Rus petrolü alımı için 30 günlük muafiyet yayımladı.

Hazine Bakanı Scott Bessent, bu önlemin denizde mahsur kalmış petrol işlemlerini kapsadığını ve Rus hükümetine önemli bir mali fayda sağlamayacağını belirtti. Bessent, “Bu geçici önlem, İran’ın küresel enerjiyi rehin alma girişiminin yol açtığı baskıyı hafifletecektir” açıklamasını yaptı.

Bakanlık, 12 Mart’ta denizde bekleyen Rus petrolünün satın alınmasına geçici izin verdi. Ayrıca, küresel arzı artırmak amacıyla yaptırım altındaki Venezuela’nın petrol sektörüne yönelik kısıtlamaları da esnetti.

Son olarak, 20 Mart’ta denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin veren dar kapsamlı 30 günlük genel lisans yayımlandı. Bakan Bessent, “Fiyatları düşük tutmak için İran’ın petrolünü Tahran’a karşı kullanacağız” dedi.

Bessent, bu iznin yalnızca nakliye aşamasındaki petrolle sınırlı olduğunu, yeni alım veya üretime izin verilmediğini vurguladı. 18 Mart’ta yayımlanan genel lisansla Amerikan şirketleri, Venezuela’nın devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela S.A. (PdVSA) ile işlem yapma yetkisi aldı.

ABD yönetimi, iç piyasada akaryakıt akışını hızlandırmak için 18 Mart’ta Jones Yasası’na 60 günlük muafiyet getirdi. Bu sayede yabancı gemiler, ABD limanları arasında yük taşıyabilecek.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu kararın “Destansı Öfke Operasyonu” hedefleri devam ederken petrol piyasasındaki kısa vadeli aksaklıkları hafifletmeyi amaçladığını bildirdi.

Ayrıca, 6 Mart’ta Körfez bölgesinde petrol, benzin, LNG, jet yakıtı ve gübrenin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini sürdürmek için 20 milyar dolarlık denizcilik reasürans planı açıklandı.

Petrol Fiyatları Yükselişini Sürdürüyor

ABD yönetiminin tüm müdahalelerine rağmen küresel petrol piyasalarında fiyatlar yukarı yönlü seyrini koruyor. Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar sınırının üzerinde kalırken, Batı Teksas (WTI) türü ham petrol 90 dolar seviyelerinde seyrediyor.

Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve bahar aylarında artan talep, benzin fiyatlarını yüksek tutuyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, 23 Mart itibarıyla ABD’de normal benzinin ulusal ortalama fiyatı galon başına 3,96 dolara ulaştı.

Bir ay önce 2,94 dolar olan bu rakam, bir ayda 1 dolar artış gösterdi. Yıllık bazda ise benzin fiyatları yüzde 26,6 yükseldi.

ABD genelinde akaryakıt maliyetleri eyaletlere göre farklılık gösteriyor; California, Washington ve Hawaii gibi eyaletlerde benzin fiyatı galon başına 5 doları aştı.

Artan akaryakıt maliyetleri, lojistik giderlerini artırarak gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinde fiyat artışlarını tetikleme endişesi yaratıyor. Bu durum, ekonomi genelinde maliyet baskısını yükseltiyor.